Po ostatnich Gdańskich Targach Książki, przy okazji których wspominałam znów o naszej wielkiej fascynacji książkami dla dzieci, dopytywaliście, co możemy polecić. Pora więc ruszyć wreszcie z cyklem postów o naszej Trochę Fajnej Biblioteczce, bo aż mi żal tych dni, które być może spędzacie, nie znając którejś z przecudnych wydawniczych pozycji. Ciągle zastanawiam się nad koncepcją, ale chyba najłatwiej, najciekawiej będzie dobierać książki według jakiegoś klucza.

Więc na dobry początek niech będą to 3 nasze (całej rodziny) ulubione książki. Nie jest to łatwy wybór, bo książek mamy naprawdę sporo. Każdy z nas ma swoje indywidualne preferencje. Niektóre książki są z nami od początku i wracamy do nich regularnie. Inne wałkujemy w kółko przez jakiś czas, a potem odkładamy na długi odpoczynek. Czasem wybór wieczornej lektury jest oczywisty, a czasem na nic nie mamy ochoty.

Ale jak tak sobie pomyślałam, jakie książki zrobiły na nas największe "wow" przy pierwszym kontakcie, były z nami długo i intensywnie i do których zawsze wracamy z radością i ciągle budzą w nas zachwyt nie mniejszy, niż za pierwszym razem, to odpowiedź okazała się zupełnie prosta.

A więc dziś trzy absolutne hity naszej Trochę Fajnej Biblioteczki. Wszystkie boskiej kreski Emilii Dziubak. Muszę wyznać, że oszaleliśmy z TFT na punkcie jej ilustracji i maniakalnie uzupełniamy kolekcję książek o kolejne tytuły opatrzone jej obrazkami. Książkowa lista urodzinowa D. składała się właściwie z prawie samych tytułów opatrzonych jej nazwiskiem. D., choć opiniuje jeszcze ilustracji jako takich, ewidentnie podziela naszą fascynację. Choć nie pomyślałabym wcześniej, by przy wyborze książek opierać się na nazwisku ilustratora, odkąd poznaliśmy kilka pierwszych (dla nas) dzieł Emilii Dziubak, kupujemy wszystko, co sygnuje swoim nazwiskiem w ciemno. A to dlatego, że jej rysunki zawsze wzbogacają i tak już ciekawe i wartościowe teksty. Mnóstwo wśród nich pozycji przepełnionych humorem, ale też i takich zmuszających do refleksji.

Koala nie pozwala
Rafał Witek,
il. Emilia Dziubak
Wyd. Bajka

Ta kartonowa książeczka, jedna z pierwszych w biblioteczce D., to według mnie książka idealna. Przezabawne rymy i przecudne ilustracje wzajemnie się uzupełniają. Poczucie humoru Rafała Witka rozbawi zarówno maluchy, jak i dorosłych czytelników. D. dostała ją na pierwsze urodziny i przez długi czas sięgaliśmy po nią właściwie codziennie. Niewielki format idealnie nadawał się do zabierania na wszelkie dłuższe wyjścia i wyjazdy. Jeśli lubicie, gdy książki pełnią funkcję edukacyjną (dla mnie to akurat najmniej ważne, ale każdy ma inne potrzeby i oczekiwania), można z Koalą przepracować wiele tematów - od mycia rąk, przez szanowanie cudzych granic, po trudne relacje międzyludzkie. Może nawet uda Wam się niepostrzeżenie zamienić słowo "Koali" (choćby we fragmencie "By uniknąć ran na ciele, daj Koali spać w niedzielę") na "rodzicom". Kto wie, jakie to przyniesie efekty :D

Rok w lesie
il. Emilia Dziubak
wyd. Nasza Księgarnia

"Rok w lesie" to książka, w którą zapadliśmy się na długie miesiące. Roczna D. potrafiła stać przy łóżku i godzinę wyszukiwać swoich ulubionych bohaterów. W efekcie jednym z jej pierwszych słów po "mama" i "tata" był... "dzik" :D Rozczulała nas pohukiwaniem sowy i stukaniem piąstką w drewniane elementy domu na widok dzięcioła. Motyw dzików i sów na długo zawładnął naszą rzeczywistością, a gagatek szop stał się inspiracją dla imienia chomika.


Duży format, kartonowe strony, ilustracje zawierające mnóstwo szczegółów. Na 12 kolejnych stronach Emilia Dziubak opowiada rysunkową historię pewnego wycinka lasu na przestrzeni całego roku. Mamy tu mnóstwo zwierzęcych bohaterów, którzy wraz z rytmem przyrody zmieniają się i swoje zachowania oraz kilku bohaterów ludzkich, którzy mniej lub bardziej udanie wkraczają w ten kawałek natury.

Ten typ książki pozwala za każdym razem przeżywać nową przygodę, opowiadać inną historię. Można obserwować ogólne zmiany w przyrodzie na przestrzeni roku, śledzić losy wybranej postaci, poświęcić się dokładnemu zgłębieniu jednego miesiąca albo wymyślić sobie własny koncept na opowiadanie. "Rok w lesie" jest źródłem wielu informacji na temat świata przyrody, zbiorem wciągających historyjek, a ponadto przepełniony jest inteligentnym poczuciem humoru. Jest też okazją do wspólnego spędzania czasu na opowiadaniu historii, poszukiwaniu dodatkowych informacji w innych źródłach, a nawet wypraw na łono przyrody. Dziecko może też oglądać książkę samodzielnie, a dzięki jej bogactwu szczegółów jest szansa, że wciągnie się na dłuższą chwilę (a my, wiecie, ciepła kawa i te sprawy :P).

"Rok w lesie" to pozycja, której zdecydowanie nie może go zabraknąć w żadnej dziecięcej biblioteczce.

Dom, który się przebudził
Martin Widmark,
il. Emilia Dziubak
wyd.Mamania

Pozornie to historia, jakich wiele - starszy zgorzkniały pan, beztroski chłopiec i niespodziewana przemiana w wyniku spotkania. Nic tu jednak nie jest oczywiste. Historia pełna jest niedopowiedzeń, metafory, metafizyki. Martin Widmark opowiada nam tylko część, drugą dodaje swoimi magicznymi wręcz ilustracjami Emilia Dziubak, cała reszta pozostaje w gestii naszej wyobraźni i emocji. Nie ma przerysowań postaci, lukrowanego zakończenia. Jest naturalnie, ciepło, tak ludzko. I pięknie jednocześnie. Dużo prawdy o tym, jak potrafimy się zapomnieć, zapaść w sobie i jak czasem niewinny, niespodziewany impuls potrafi pomóc nam odnaleźć siebie, rozkwitnąć znów. Bardzo do mnie przemawia, że to wszystko dzieje się za sprawą dziecka.

Ta książka jest po prostu PRZE-PIĘ-KNA! Pokochaliśmy ją od pierwszego wejrzenia, już od samej okładki. Mamania wydała ją wprost obłędnie. Chyba nie widziałam wśród książek jeszcze tak idealnie dopracowanej całości - materiały, faktury, kolory, koncept.

Sama historia przeznaczona jest raczej dla nieco starszych dzieci. Aktualnie D. chwilowo odpoczywa od Larsona, który intensywnie towarzyszył nam przez długich kilka tygodni. Ewidentnie mroczne początki historii sprawiają jej emocjonalnie nieco trudności. Niemniej jeśli posiadacie trzylatka rozsmakowanego już w lekturze, możecie śmiało spróbować. Nawet, jeśli okaże się, że dla niego jeszcze za wcześnie, jestem przekonana, że Wy nie będziecie żałować przedwczesnego zakupu :D










--------------------------------------------------------------------------------------------


SPOZA TROCHĘ FAJNYCH ZBIORÓW


Tak jak pisałam, na liście książkowych "chciejstw" mamy jeszcze sporo tych ilustrowanych przez Emilię Dziubak. Jednym z nich jest GRATKA DLA MAŁEGO NIEJADKA - debiut książkowy ilustratorki. To nietypowa książka kucharska, pełna (jak zwykle) genialnego poczucia humoru. Możecie ją sobie obejrzeć na blogu autorki: TUTAJ.

Równe pół roku temu, 15 września, 8 dni po wyznaczonym terminie porodu i 2 dni przed czyhającym terminem położenia się do szpitala, bez zbędnego dalszego przeciągania, wstępów i innych zbytecznych ozdobników pojawiła się na świecie Ona. Ot, po moim sobotnim przebudzeniu, kilka minut po godzinie 8 oznajmiła, że wyruszyła w drogę na ten świat. Pozwoliła starszej siostrze zjeść pospieszne śniadanie, wysadzić ją na chodniku przed blokiem M., po czym postanowiła sprawdzić umiejętności prowadzenia auta u własnego ojca. Chwała Bogu, że wybrała sobie akurat sobotnie przedpołudnie, w innym wypadku urodziłaby się zapewne na samochodowej wycieraczce (choć materiał na bloga byłby przedni :P). Po dwóch godzinach od pobudki była już tak rozpędzona, że matka ledwo wdrapała się na szpitalne łóżko. Godzinę później powitała świat swoim dźwięcznym głosem i szeroko otwartymi ramionami (zupełnie odwrotnie do starszej siostry, która urodziła się w ciszy i z rękami zaciśniętymi w piąstki w geście osłaniającym głowę). A świat powitał ją dźwiękiem młotowiertarki skuwającej płytki na sąsiednim oddziale.

Skupiamy się często na tym, jak posiadanie dzieci rzuca się cieniem na nasze funkcjonowanie - nieprzespane noce, wieczne uwiązanie, brak chwili na zebranie myśli. O wiele rzadziej mówimy o tym, jak trudno jest być dzieckiem. Zmaganie się z własną nieporadnością, brak możliwości decydowania o sobie, wieczne przytłoczenie z zewnątrz i z wewnątrz mnóstwem niezrozumiałych spraw... To tylko kropla w morzu trudów, z jakimi na co dzień zmagają się maluchy. Wrzuciłam na fanpage ostatnio film, który pokazał Wam tylko część historii o wyprawie małej dziewczynki z tatą do lasu. Tę część, którą widzimy zazwyczaj - codzienny rytuał spacerowy, dobrą zabawę, przygodę. Ale ta wyprawa okupiona była ogromnym wysiłkiem, zmaganiem się ze swoimi słabościami. D. od jakiegoś czasu przechodzi etap lęków. Boi się głośnych, nagłych dźwięków, ciemności, dzikich zwierząt. Wczoraj przez cały spacer z niepokojem rozglądała się wokoło, wypatrując, czy nie zbliża się żaden dzik, czy lis i wyczekując, czy przypadkiem znienacka nie nadejdzie wieczór. Zdobyty z TFT szczyt był czymś o wiele więcej niż zwykłym pagórkiem. Był krokiem ku dojrzałości i wyprawą w głąb siebie. Małym krokiem dla ludzkości, ale wielkim dla tego jednego małego człowieka. Przeżyciem, jakiego doświadcza nie tylko moja refleksyjna, wysoko wrażliwa D., ale wszystkie dzieci każdego dnia. Czymś, czego bardzo często nie zauważamy, nie rozumiemy, nie doceniamy.

Pamiętam, jak pewnego ciążowego wieczora TFT wsunął głowę w uchylone drzwi łazienki, w której ja odbywałam codzienny 4-godzinny rytuał namaczania obolałego ciała i powiedział: "Myślę, że trzeba zarezerwować domeny Trochę Fajna Mama i Trochę Fajny Tata, może się kiedyś przydadzą." Nie mieliśmy wtedy żadnych planów ani nawet pomysłów na internetową działalność, ale chyba podświadomie spodziewaliśmy się, że narodziny D. wywołają w nas emocje, którymi będziemy musieli podzielić się ze światem, bo ich ogrom przewyższy nasze indywidualne możliwości. Od tamtej pory myśl o byciu Trochę Fajną Mamą zaczęła żyć w mojej głowie własnym życiem.

A potem był Wielki Wybuch i świat powstał na nowo. Trochę Fajny Świat. A w nim my w zupełnie nowych rolach. I Ona.

💗💗💗💗💗💗💗💗💗💗💗💗💗💗💗💗


Trzy lata temu byłam początkującą mamą 3-miesięcznej, cudownej dziewczynki, odkrywającą dopiero świat rodzicielstwa.

Niewiele wtedy wiedziałam, poza jednym - że bycie mamą jest najwspanialszą sprawą na świecie, o ile odpowiednio zadba się o pewne kwestie. O tym chciałam pisać.

Że ciąża nie musi być czasem udręki, poród może trwać tylko chwilę, a dziecko przesypiać noce i dodawać wolnego czasu, a nie odejmować. Że z pojawieniem się dziecka życie się nie kończy, ale dopiero zaczyna.

Od tego czasu wiele się nauczyłam. Przeczytałam kilka, za to niezwykle ważnych, książek, sporo artykułów, tysiące postów na rodzicielskich grupach. Przebyłam mnóstwo rozmów z innymi młodymi rodzicami. Dokonałam wielu własnych odkryć. Popełniłam sporo błędów, jeszcze więcej udało mi się uniknąć. Opublikowałam 60 postów, a kolejne 40 rozpoczęłam i nigdy nie dokończyłam :D

Urodziłam drugą, równie cudowną córkę.

To były trzy naprawdę niesamowite lata. Lata, w których stawałam się na nowo. W których przeobrażałam się z larwy w imago mundi.

Dziękuję.

Wiele z tych moich zmian nie zdarzyłoby się, gdyby Was nie było.

Dziękuję.

Za to że jesteście po tej drugiej stronie. Że jesteście od początku albo pojawiliście się gdzieś w trakcie. Że lajkujecie, komentujecie albo że czytacie w milczeniu. Że udostępniacie dalej, dzięki czemu jest Was coraz więcej. Że potwierdzacie, że to wszystko to nie tylko moje widzimisię. Że dajecie sygnały, że to co piszę, ma również dla Was jakąś wartość.

Dzięki Waszym komentarzom, polubieniom i udostępnieniom nauczyłam się (o dziwo!) nie myśleć o opiniach, zanim wypuszczę tekst w świat. Przestałam zmagać się z własnym poczuciem własnej wartości, czekać w napięciu na komunikat zwrotny, na szkolną ocenę, czy zdałam test, czy nie. Nabrałam wiatru w żagle.


Dziękuję.

Za każde ciepłe słowo na temat naszych dziewczynek. Moja radość z ich obecności w naszym życiu jest tak wielka, że tylko dzielenie się nią pozwala mi ogarnąć jej ogrom. A ciepło, które przesyłacie, daje mi nadzieję, że znajdzie się dla nich kawałek dobrego miejsca w tym trudnym świecie.

Dziękuję.

Że dajecie mi do myślenia. Każde Wasze słowo staje się pożywką dla mojego umysłu. Ciągle myślę, o czym jeszcze chciałabym powiedzieć, dzięki temu sama dochodzę do coraz to nowych odkryć, układam sobie w głowie swoje własne znaczenia.


Kiedyś myślałam, że chcę pisać tego bloga dla Was. Dzielić się z Wami swoimi odkryciami, doświadczeniem, pokazywać fajne rzeczy i miejsca. Przekonywać, namawiać do zmiany myślenia, do konkretnego działania, do bycia gdzieś lub jakoś.

Dziś wiem, że chcę go pisać przede wszystkim dla siebie. By analizować kolejne tematy, szukać ich znaczenia w sobie, by rozwijać się jeszcze bardziej.

Jeśli zechcecie to czytać, dzielić się z innymi, mówić o swoich odczuciach, będę wdzięczna.

Dzięki Wam każdego dnia rozwijam się jako matka i jako człowiek. Z każdym napisanym postem upewniam się, że kierunek, który w wychowaniu obrałam, jest dla mnie dobry. Każdy post, który ma powstać, powoduje, że intensywnie i dogłębnie analizuję kolejne tematy, odkrywając dla siebie coraz to nowe obszary i ulepszając swoje macierzyństwo.

A jeśli i Wy czerpiecie z tego jakąś wartość - uczycie się czegoś, konfrontujecie z własnymi przekonaniami, motywujecie do zmiany, tym bardziej jestem szczęśliwa. Już nie czekam z wytęsknieniem, czy tak się dzieje. Ale kiedy dzielicie się tym ze mną w komentarzach, czuję satysfakcję, radość i sens.

Bądźcie tu ze mną, jeśli Wam tu dobrze. W tym moim Trochę Fajnym Macierzyństwie. W kolejnych jego latach i odsłonach. Miło mi Was gościć.

„Chłopaki nie płaczą”, „Nic się nie stało”, „Nic mi nie jest” to hasła, które wszyscy znamy aż nazbyt dobrze. Zazwyczaj mamy dobre intencje, chcemy poprawić dziecku nastrój, chcemy, by przestało płakać, chcemy odwrócić jego uwagę od problemu.

Uczymy też, żeby nie kłamało, bo chcemy wychować je na porządnego człowieka, uczciwego i wiarygodnego, budującego z innymi ludźmi relacje oparte na zaufaniu i poczuciu bezpieczeństwa.

Wdrukowujemy dziecku prawdy absolutne: „Nie wolno kłamać” oraz „Trzeba być twardym (nie okazywać słabości)”. Dzieci ufają nam bezgranicznie. Chociaż czują, że trwanie w zgodzie ze słyszanymi od nas zaleceniami będzie niezmiernie trudne i nie zawsze będą w stanie się do nich stosować, punkt odniesienia pozostaje im znany. Jeśli postępują niezgodnie z powyższymi twierdzeniami, robią źle.

Kiedy rozmawialiśmy podczas Małej Akademi Emocji o kłamstwie, omawiając historię Małej Myszy i Gruffalo, zapytałam, czy wolno kłamać. Znacie oczywiście odpowiedź. Bardzo trudno było dzieciom odnaleźć się w sytuacji, w której zaprzeczyć mieli powtarzanemu im od lat dogmatowi, iż kłamać absolutnie nie należy.

Od tego, czy umiejętnie skłamie, zależało życie Myszy. Wszystkie dzieci chętnie się z tym zgodziły. Przytaknęły nawet, że czasem kłamstwo jest potrzebne, a nawet może być dobre. Kiedy jednak na koniec warsztatu jeszcze raz zadałam to samo pytanie: „Czy wolno kłamać?” znów ogromna większość głośno odkrzyknęła, że nie, kłamać nie wolno.

Może po prostu warsztat mi nie wyszedł, nie udało zrealizować się celu? Być może. Ale czy miałam w ogóle szansę przekonać dzieciaki podczas jednego spotkania, że zdanie powtarzane jak mantra nie jest wcale właściwe? Przecież rodzice, dziadkowie, szkoła, oni wszyscy nie mogą się mylić.

Być może wiele babć, mam i pań nauczycielek czułoby w tym momencie dumę z wychowania moralnego swoich pociech. Czy jednak faktycznie wpojenie tej zasady przyniesie w dalszym życiu tych dzieci pozytywne rezultaty?

Myślę sobie, że wszelkie sztywno przyjęte zasady i normy są jak zbroja rycerska - pięknie w nich wyglądamy, wiele razy chronią nas przed niebezpieczeństwem, ale też w wielu sytuacjach nie tylko nas spowalniają, a wręcz zagrażają naszemu bezpieczeństwu - kiedy robi się gorąco, kiedy trzeba uciekać, stają się utrudnieniem, a wręcz zagrożeniem.

Czy nie lepiej więc wyposażyć dzieci w wygodny i elastyczny strój, w którym będą czuć się zarówno bezpiecznie, jak i komfortowo? Myślę tu o prawdzie, że świat nie jest czarno-biały, że nie ma odpowiedzi jedynie słusznych, że każda sytuacja jest niepowtarzalna i trzeba rozważać ją zawsze na nowo. Że dobre rozwiązania to nie tyle te, które są moralne z zasady, ale te, które są moralne tu i teraz. Które nie wiążą się z krzywdą żadnej ze stron, również pośrednią krzywdą tego konkretnego dziecka.

Za każdym bowiem razem, gdy któremuś z nich z różnych powodów zdarzy się skłamać (ze strachu, wstydu, w obronie własnej, z powodu braku umiejętności znalezienia innego wyjścia z kłopotliwej sytuacji), będzie nosiło w sobie poczucie porażki. Nie będzie zastanawiać się, jak inaczej można rozwiązać napotkany problem albo czy w ogóle istnieje lepsze wyjście. Ze wstydu będzie raczej spychać tę sytuację w niepamięć, tworząc własny cmentarzyk niepowodzeń i porażek, o jaki każdy z nas dorosłych potyka się zapewne nie raz, podejmując kolejne próby odniesienia jakichkolwiek emocjonalnych sukcesów.

Pozostaje jednak pytanie, jak rozmawiać z dzieckiem, by było gotowe stanąć oko w oko z trudnościami, nie mając ze sobą ściągi z życia w postaci gotowca norm? Nie jesteśmy przecież w stanie omówić z nimi każdej możliwej sytuacji.

Nie od dziś wiadomo, że to nie nagrody i kary, ale modelowanie jest najskuteczniejszą metodą nauczania. Modelowanie, czyli przedstawianie wzorca do naśladowania. Ale nie fikcyjnego, niedoścignionego wzoru. Tym modelem, wzorem do naśladowania powinniśmy być my, dorośli, którym dzieci zaufały. To z obserwacji naszych zachowań w codziennych sytuacjach, szczególnie w sytuacjach trudnych, budzących skrajne emocje, powinny uczyć się życia.

O czym jednak musimy pamiętać? Ano o tym, że nie wolno kłamać :D Może jednak powiem lepiej: nie warto kłamać. Jeśli mamy być dobrymi modelami, musimy być autentyczni. Musimy zmierzyć się ze swoimi demonami, spojrzeć sobie głęboko w oczy i być gotowym przyznać, że wcale nie trzeba być twardym - że płacz jest rzeczą ludzką, dobrą i potrzebną, że od problemów nie należy się odwracać, ale je oswajać, rozwiązywać albo umiejętnie zostawiać za sobą bez poczucia porażki.

Autentyczność oznacza przyznanie się do słabości, wątpliwości, do tego, że jesteśmy po prostu ludźmi. Dzieci doskonale wiedzą, że prawdziwy świat nie jest ani czarno-biały, ani nie żyją na nim superbohaterowie. Dzieci potrzebują wszystkich odcieni. A może właśnie szczególnie potrzebują tych szarości, które utwierdzają je w przekonaniu, że to nie z nimi jest coś nie tak, kiedy popełniają błąd, kiedy czują się zagubione lub kiedy emocje biorą górę. Że my, tak jak one, miewamy trudności z trzymaniem się własnych zasad. I że czasem rezygnujemy z postępowania według tych zasad świadomie, bo czasami tak trzeba.

To miało być leniwe popołudnie. Końcówka ciąży i żar lejący się z nieba poważnie nadwyrężały moją odporność emocjonalną na cokolwiek. Postanowiłam więc odciążyć swój układ nerwowy i zrezygnować ze wszystkiego, co nie jest konieczne. Plan - wyjść na plac zabaw, zasiąść na ławce i oddać się lekturze. Ale nie jak zwykle kolejnej psychologicznej pozycji, odkrywającej nowe aspekty macierzyństwa czy relacji międzyludzkich w ogóle. Miało być coś lekkiego, zabawnego.
A ja żem jej powiedziała... Katarzyny Nosowskiej wydało mi się w sam raz! (No dobra, z perspektywy czasu wiem, nie przemyślałam tego zupełnie, w końcu Kaśka, choć zabawna, zawsze niesie ze sobą jakąś mądrość).

Pierwszy przystanek zrobiłam już na drugiej stronie...

"Mając dwadzieścia jeden lat, wyjechałam do Warszawy. Z walizką, pikowaną kołdrą po babci i samooceną niższą niż Tom Cruise. [...] Trzydzieści dziewięć lat szłam w stronę katafalku, korzystając z map rozrysowanych przez rodziców, rodzinę, nauczycieli. Czułam swąd, ale mapa mówiła: "Prosto", więc brnęłam boso w żar."

Ciśnienie mi podskoczyło, żal mieszany ze złością ścisnął za gardło. Chyba jednak nie trafiłam z lekturą. Zrobiło mi się przykro, bardzo przykro. Ale czytałam dalej. Może po emocjonalnym wstępie dalej będzie już tylko lekko i zabawnie? Niestety nie było.

"Jeżeli ojciec u ciebie w domu mówi: "Oddaj Agnieszce misia, bo ona jest tu gościem", a u niej w domu mówi: "Oddaj Agnieszce misia, bo ona jest tu gospodynią" - to potem masz kłopoty... Byłam kiedyś dzieckiem i pamiętam, że moja dusza każdorazowo doświadczała przemożnego cierpienia, kiedy rodzice wysyłali sprzeczne komunikaty. W dorosłe życie wkroczyłam z rozchwianym kręgosłupem moralnym."

Możecie zrzucić to na karby ciążowej nadwrażliwości emocjonalnej, ale chodziłam po tej lekturze struta przez kilka dni. Bo trafiła w samo sedno tego, co mnie najbardziej w naszym społeczeństwie boli.

Jesteśmy straconym pokoleniem. Tak uważam. Wychowawcza beznadzieja osiągnęła w naszych czasach apogeum. Dzieciom na przestrzeni wieków bywało różnie, ale zawsze mniej lub bardziej rodzicielskim wymaganiom towarzyszył jakiś cel. Coś trzeba było albo nie wolno było, by stać się takim a nie innym dorosłym. By stać się człowiekiem dobrym/bogobojnym/szanowanym/bogatym...

A do czego zostaliśmy wychowani my?


Do tego BY NIE BYĆ.


By jak najskuteczniej wtopić się w tłum. Stopień naszej grzeczności określał to, jakie mamy szanse na przetrwanie. Grzeczności czyli dopasowania. Dopasowania do szarego tła, jakim była rzeczywistość PRL-u.

Nie byliśmy pierwszym pokoleniem wychowywanym w ten sposób. Wszak nasi rodzice doświadczyli podobnego kierunkowania. Tyle że naszych dziadków można usprawiedliwić - pokolenie, które pamięta czasy okupacji i początki polskiej pozornej wolności, uznawało niewidoczność za warunek bezpieczeństwa. Kto się nie wychylał, stosował się do panujących reguł, nie narzekał, mógł żyć spokojnie swoim może nie w pełni szczęśliwym, nieco smutnym, szarym, ale dość spokojnym życiem. Stawianie się, wychodzenie poza normy oznaczało narażanie się na niebezpieczeństwo, w tym nawet na śmierć.

Trzeba słuchać starszych, bez względu na to, czy mają rację. Nie wolno się odzywać niepytanym. Należy dbać o dobre samopoczucie innych nawet kosztem własnego. Nie należy okazywać niezadowolenia. Zawsze trzeba dziękować i przepraszać (bez względu na to, co się czuje i myśli). Nie wolno się kłócić. Nie należy epatować emocjami (najlepiej w ogóle ich nie odczuwać). W kwestii stroju i zainteresowań zalecana jest jednolitość.

Pamiętacie takie powiedzenie, uczące tego, w jakiej kolejności wymienia się osoby - "ja i osioł na końcu"? Doskonale obrazuje to, kim mieliśmy być - NIKIM.

Żeby osiągnąć ten cel, trzeba było pokonać ludzką naturę - naturę zdobywcy, odkrywcy, twórcy. Trzeba było umniejszyć wartość człowieka. Pozbawić go poczucia własnej wartości.

Powszechna stała się teoria, jakoby dziecko było dziki tworem, który trzeba uczłowieczyć. Rodzice, nie posiadający wiedzy na temat psychologii rozwojowej ani historii wychowania wierzyli, że tylko ociosanie pociechy z instynktów, emocji, z prawdziwej natury pozwoli wychować niesforną istotę na pełnowartościowego człowieka. "Wyprowadzić go na ludzi", jak mówi znane powiedzenie.

Dlatego nasze dzieciństwo pełne było zakazów. "Nie krzycz!", "Nie biegaj!", "Nie płacz!", "Nie mów podczas jedzenia!" Wszystko sprowadzało się właściwie do jednego: "Nie zachowuj się jak dziecko", czyli "Nie bądź sobą".

I nie smuci mnie najbardziej to, że tak było. Że tego doświadczyliśmy.

Ale że zdecydowana większość z nas uważa, że wszystko jest ok. I powiela znane sobie z dzieciństwa schematy, tłumacząc się z arogancją w tonie, że przecież też byliśmy tak wychowywani i nic nam nie jest.

Nic nam nie jest... Serio?...

Jesteśmy jednym wielkim kłębkiem kompleksów. Brak poczucia własnej wartości wypełza z każdego zakamarka. Przejawiamy go bezpośrednio albo maskujemy agresją lub arogancją. W efekcie albo nie pozwalamy sobie sięgnąć po szczęście, albo zdobywamy je (zresztą niestety złudne) kosztem innych.

Należy nam się narodowa refundowana psychoterapia. Z opcją spadku dla naszych dzieci i ich dzieci, bo niestety one też ponoszą i jeszcze długo ponosić będą konsekwencje idei, jakimi karmieni byliśmy od dziecięcych lat. Tyle że aby zacząć terapię, trzeba przyznać, że mamy problem.

A przecież przy każdej dyskusji na temat wychowania dzieci pojawia się ogromna rzesza zwolenników twierdzenia, że też byliśmy tak wychowywani i nic nam nie jest...



Jeśli uważacie, że powyższy opis zupełnie Was nie dotyczy, to albo mieliście kosmiczne szczęście wychować się w jakiejś enklawie, albo tak silnie działa w Was mechanizm wyparcia. Ja, odkąd zaczęłam studia, a jeszcze mocniej odkąd zostałam mamą, dogrzebuję się do sedna. Cytując Jacka Kaczmarskiego: "rozdrapuję młodość naszą", tyle że w tym przypadku to boli.

Bo ciężko się żyje w tym smutnym społeczeństwie, w którym każdy nosi w sobie blizny po amputacji własnej osobowości. Nie tylko te zadane pasem, choć one najjaśniej pokazują, jak kiepsko z nami było i jest, skoro nadal tak wielu nie widzi w klapsie przemocy. Blizny po: "Masz być grzeczny", "Siedź cicho" (lub bardziej literacko: "Dzieci i ryby głosu nie mają"), "Bo ja tak mówię"...

I nie to, że obwiniam naszych rodziców. Nie indywidualnie. Nie robili tego wszystkiego, by nas skrzywdzić. Większość robiła to wręcz w dobrej wierze, żeby wychować nas na ludzi. I może na ludzi wychować się udało. Może potrafimy być kulturalni, przestrzegamy prawa, norm moralnych i społecznych. Działamy jak trybiki w całkiem nieźle naoliwionej maszynie.

Ale nie radzimy sobie z samym sobą.

To, co dzieje się w polityce, szkolnictwie, relacjach zawodowych, ogólnie międzyludzkich, a w szczególności w relacjach rodzinnych to właśnie skutki takiego, a nie innego zachowania. Skutki zachwianego poczucia własnej wartości lub jego całkowitego braku.

Nasze społeczeństwo to społeczeństwo jednostek bezgłośnie błagających o ratunek, błagających o uwagę. Różne mamy strategie radzenia sobie z cierpieniem/pustką, jakie nosimy w środku. Jedni maskują ją arogancją, agresją, pozorną nadmierną pewnością siebie; inni żyją pozornie spokojnie, zadowalając się tym, co uznawane jest za normę i nie zaglądając pod dywan, pod który wszystko zło zostało zamiecione; jeszcze inni nie radząc sobie popadają w depresję (często niezdiagnozowaną i nieuświadomioną), zaburzenia odżywiania, alkoholizm.

Ponad 90% naszego społeczeństwa przechodzi trwale lub przynajmniej chwilowo przez zaburzenia psychiczne różnego stopnia.

Możecie mówić, że to kwestia klimatu/braku słońca albo polskiej martyrologii związanej z taką a nie inną historią. Możecie twierdzić, że narzekanie jest naszą cechą narodową. I wciąż uważać, że przecież też byliśmy tak wychowywani i nic nam nie jest. Wasze prawo.

Ale ja mam dość. Dość pokrywania lukrem czasów naszego dzieciństwa. Usprawiedliwiania środków szczytnym celem.

Było źle.

Wiadomo, byliśmy szczęśliwi, bo dzieci fantastycznie adaptują się do każdych warunków. Ta umiejętność decyduje o ich przetrwaniu. Ale jesteśmy już dorośli i pora spojrzeć sobie w oczy. Pora powiedzieć sobie prawdę.

To, jak zostaliśmy wychowani, zrobiło nam wielką krzywdę. I robi krzywdę naszym dzieciom.
Za pośrednictwem naszych rąk, naszych ust, naszych przemilczeń.


Żeby cokolwiek zmienić, trzeba ogromnej pracy. Trzeba długiego procesu leczenia i rekonwalescencji. Ale najpierw trzeba zdiagnozować chorobę. Znaleźć miejsca, które bolą, dotrzeć do przyczyny. Trzeba uznać, że ból nie jest rzeczą normalną.

Trzeba zacząć.

************************

Długie ponad dwa lata zastanawiałam się, jaki cel ma to moje blogowanie. Co mam Wam do zaoferowania. I chyba wreszcie wiem.

Chcę razem z Wami kawałek po kawałku odzierać ten system wychowania, który uznajemy za oczywisty i słuszny.

Nie chcę Wam mówić, co jest dobre, a co złe. Nie chcę radzić, jak postępować w stosunku do dzieci, a jak nie. Ale chcę Was zachęcić do myślenia. Do poszukiwania. Do odkrywania ukrytej prawdy. Do stawania z nią twarzą w twarz. Do podejmowania decyzji i dokonywania zmiany. Własnej, na własnych zasadach.

Chcę, żebyście razem ze mną odkrywali, jak bardzo zostaliśmy oszukani, jak zostali oszukani nasi rodzice, dziadkowie, pradziadkowie. I że wcale nie musimy w tym trwać.

Bo wychowywanie dzieci powinno być piękną przygodą, źródłem radości, motywacją do rozwoju. I będzie, jeśli tylko uwolnimy się z pęt, które nas niewolą. Jeśli tylko odnajdziemy i pokochamy zranione dziecko w sobie. To jego cierpienie najczęściej uniemożliwia nam bycie takimi rodzicami, jakimi byśmy chcieli być.

*********

Dziś proszę Was jedynie - zanim po raz kolejny będziecie chcieli postraszyć dzieci Mikołajem ("Bądź grzeczny, bo Mikołaj patrzy"), wymóc na nich posłuszeństwo za pomocą władzy ("Bo ja tak mówię"), zatrzymajcie się. Jest wiele innych dróg i każda z nich jest dobra. Pod warunkiem jedynie, że nie depcze się na niej niczyjej godności, niczyjego "ja".  Podarujcie w te święta swoim dzieciom, swoim rodzicom, a najsampierw sobie samym tę jedną myśl: "Jesteś wspaniały taki, jaki jesteś".